"Ég verð alltaf sannfærðari og sannfærðari um að hluti fólks sem tekur þunglyndislyf að staðaldri gæti unnið sig útúr þunglyndinu sem er að hrjá það með samtalsmeðferð eða atferlismeðferð." Hvers vegna verður þú alltaf sannfærðari og sannfærðari um þetta? Hvaðan kemur sú sannfæring?
Þetta er sorgardagur fyrir Tuma, fyrsta færslan á Önnu.is sem fær hann til að pirra sig verulega á Önnunni á bakvið isið. Nafn Elínar Ebbu hefur þessi áhrif - þ.e.a.s. í svona samhengi, þar sem tekið er undir bullið í henni.
Tek fram að ég er blessunarlega laus við þunglyndi sjálfur, en það gildir ekki um alla mína nánustu, því miður, og handavinna og göngutúrar gera takmarkað gagn til lengdar eins og ágæt kona á Skaganum (sem er mér alls óskyld og ótengd, n.b.) hefur oft bent á, þótt slík iðja sé vissulega af hinu góða. Sjá: http://harpa.blogg.is/
um elínu ebbu og hennar "vísindi": http://harpa.blogg.is/2006-08-23/20.59.40/
Sorrí, en ég varð bara að tuða aðeins. :ar fyrir utan: Gangi þér vel í hlaupinu.

Ég þekki þunglyndi líka af eigin raun þó ég þjáist ekki af fyrirbærinu. Bjó t.d. með þunglyndissjúklingi í 14 ár, og þekki fólk sem hefur verið á lyfjum árum saman, fólk sem hefði betur átt heima í samtalsmeðferð. Það er að koma betur í ljós í seinni tíð. Þekki líka fólk sem tekur þunglyndislyfin sín en staðdeyfir sig oftar en ekki með áfengi þegar það kópar ekki við svartnættið því lyfin eru hætt að virka eins vel og þau gerðu fyrst. Af því lyfin eru ekki langtíma lausn fyrir það fólk.

Þunglyndi er hægt að flokka mjög gróft í tvo flokka. Annarsvegar það sem orsakast af utanaðkomandi þáttum og hinsvegar það sem orsakast vegna efnaójafnvægis í heilastarfsemi.

Ég held að það sé ekki hægt að eiga við efnaójafnvægi nema með lyfjum. Þunglyndi sem orsakast af utanaðkomandi þáttum er hinsvegar hægt að lækna með öðrum aðferðum en lyfjum þó ég sé reyndar mjög fylgjandi því að koma fólki sem er langt niðri af stað með því að gefa því lyf.

Persónulega held ég að handavinna og göngutúrar rokki feitt miðað við þann tilfinningalegan doða sem oft fylgir lyfjatöku af þessum toga eða því að stara slefandi útum glugga á stofnun gjörsamlega útúr heiminum. En það er sjálfsagt smekksatriði..

Þetta er mjög viðkvæmur málaflokkur og ég veit að Elín Ebba er umdeild. Flestir frumkvöðlar eru það.

Jú, víst eru frumkvöðlar iðulega umdeildir. En hvað kemur það Elínu Ebbu við? Hef ekki orðið var við að hún sé að brydda upp á neinum nýjungum, þvert á móti er hún japlandi á gömlum tuggum æ ofan í æ. Það gerir tuggur nefnilega ekki að nýjungum, þótt einhverjir séu að heyra þær í fyrsta skipti. En það er annað mál.
Þetta með tvenns konar þunglyndi - tja, ég skal ekki segja. Önnur tegundin, segir þú, orsakast af utanaðkomandi aðstæðum. Nú þekki ég ekki nógu vel til í geðlæknisfræðunum, en einhvernveginn held ég að raunverulegt þunglyndi spretti aldrei alfarið og eingöngu út frá einhverju utanaðkomandi. Held að áföll og mótlæti sem á fólki dynja þurfi á "frjóum" jarðvegi að halda til að geta þróast út í það sem hægt er að skilgreina sem þunglyndi. Þeir sem ekki ala hundinn svarta í heila sér geta eflaust flestir jafnað sig á slíkum áföllum og mótlæti án lyfja og ég efast ekki um að það gengur hraðar fyrir sig ef fólk styttir sér stundir og ræktar líkamann.
En föndur og fjörulall dugar skammt fyrir hina.
Ég er alveg sammála þér um að þetta sé viðkvæmur málaflokkur - það er einmitt ástæða þess að ég fæ jafnan gæsahúð og grænar þegar EE opnar munninn eða stingur niður penna um þennan málaflokk, minnir meira á nýaldarkuklara en marktækan heilbrigðisstarfsmann. Megininntakið í "fræðum" hennar, skoðanasystkina hennar og gúrúa, er nefnilega, þegar grannt er skoðað, að yfirgnæfandi meirihluti þeirra sem nota þunglyndis/geðdeyfðar- og/eða geðlyf yfirleitt, geti auðveldlega læknað sig sjálfir, þeir séu bara of latir til að nenna því og kjósi frekar að graðga í sig pillum - the easy way out, sem sagt (og ekki bara fyrir sjúklingana, heldur líka fyrir lata, fáfróða, þröngsýna og óupplýsta geðlæknana og allt það hyski, sem sjálfsagt er á spena hjá lyfjafyrirtækjunum þar að auki). Þetta eru aldeilis upplífgandi skilaboð til hinna þunglyndu, ekki satt, og til þess fallin að bæta heilsu þeirra?

Hef sjálf upplifað örvæntingu slíka og jafnvel þunglyndi að ég hringdi á læknavaktina og var sagt að fara út í göngutúr. Göngutúr!!!! Eins og ég hefði ekki gert það fyrir löngu ef ég hefði getað lyft litlafingri.
það er eins með þetta og svo margt annað, að á tuggunum þarf oft að tyggja. Staðreyndin var sú hjá mér að ég hafði klikkað á litlu atriðunum, göngutúrunum og máltíðunum, svo að ég var orðin geðveik að mér fannst og sjálfsagt öðrum í kringum mig. En það hefði vel getað verið að ég hefði þurft á lyfjum að halda mjög tímabundið, til að koma mér af stað út í lífið aftur.
Sjálf missti ég bróður minn því að hann var ekki nógu duglegur á lyfjum, en hjá honum voru það efnaskiptin og taugaboðin sem voru klikk frá því að hann lenti í slysi á unga aldri. Hann klikkaði einnig á að sofa. Svo að, mín tilfinning er að bæði þarf að spila saman, og alltaf annað þeirra: Göngutúrar.

Gott komment hjá þér Guðrún, en eins og ég sagði áðan þá trúi ég að lyf eigi fullt erindi við fólk til að koma því af stað úr mesta svartnættinu.

Það sem ég er á móti er að líta á lyf sem e.k. endanlega töfralausn, því þau eru það alls ekki í öllum tilfellum. Ég hef séð fólk verða jafn dofið af lyfjum og það verður af þunglyndi, ófært um að finna til eins og eðlileg manneskja, er í endalaustu indifferent mode einhverju. Trúi ekki öðru en að við getum verið sammála um að lyfin virka fyrir suma en ekki alla.

Flestir sem komnir eru til vits og ára vita að til þess að laga það sem legst á sálina í manni þarf að horfast í augu við sjálfan sig og takast á við það sem maður sér þar. Þú finnur ekki erfiðara verkefni eða sársaukafyllra og það er miklu auðveldara að loka bara á það sem er að. Sumt fólk vill einfaldlega ekki taka á því, það er bara engin lygi.

Kannski eru einhverjir sem geta það ekki, ég veit um tilfelli þar sem fólk hefur talið sér trú um að það "sé bara svona" og hinsegin og geti ekkert að því gert. Rétt eins og það sé gjörsneitt öllum vilja.

Ég er ekki að dissa fólk sem velur að vera á lyfjum ef það hentar því. Fólki er frjálst að vera á lyfjum árum saman mín vegna. Það er fólkið sem vill fara aðrar leiðir sem ég er að styrkja.

Er eitthvað að því?

Mér þykir þú taka nokkuð stórt upp í þig, Anna, miðað við að vitneskja þín um þunglyndi virðist einungis byggð á því að vera aðstandandi. Sömuleiðis finnst mér þú skjóta langt yfir markið þegar þú heldur því fram að lyfjatakandi þunglyndissjúklingar leiti oftar en ekki í áfengi því lyfin virki ekki. Ertu að halda því fram að þunglyndislyf ýti undir áfengisneyslu? Er þér kunnugt um það að flest þessara lyfja hætta að virka ef menn neyta áfengis?

Sjálf hef ég verið edrú í rúm 18 ár en þurft að nota geðlyf síðustu tæpu tíu árin. Ég hef að sjálfsögðu 18 ára reynslu af AA, sem vill svo skemmtilega til að eru sjálfshjálparsamtök, í rauninni mjög í anda Hugarafls og Elínar Ebbu; meira að segja eru flestir frasar og geðorð ýmist stolin beint eða byggð á AA fræðunum. Ég er mjög þakklát AA og hef fengið þar ómetanlegan stuðning, m.a. til að fást við mjög slæmt þunglyndi og kvíða. Það breytir ekki því að til þess að fúnkera í daglegu líf þarf ég að taka mörg lyf.

Þú segir:

"Persónulega held ég að handavinna og göngutúrar rokki feitt miðað við þann tilfinningalegan doða sem oft fylgir lyfjatöku af þessum toga eða því að stara slefandi útum glugga á stofnun gjörsamlega útúr heiminum. En það er sjálfsagt smekksatriði.."

Þú gerir þér undarlega mynd af sjúklingum á geðdeild verð ég að segja. Ég minnist þess ekki að hafa séð neinn stara slefandi útum glugga þegar ég hef verið inniliggjandi eða ambúlant sjúklingur þar. Ég leyfi mér að segja að ég sé sérfræðingur í handavinnu, sjá http://www.fva.is/harpa/handavinna/index.html, og hef einmitt brúkað handavinnu þegar ég hef verið of veik til að geta lesið eða horft á sjónvarp. Það lýsir ofboðslegri fráfræði (og sennilega bágri handavinnukunnáttu) að halda að handavinna eða göngutúrar komi í staðinn fyrir geðlyf.

Nú held ég, Anna mín, að þú ættir að skreppa á bókasafn og fá lánaðar einhverjar bækur um þunglyndi, t.d. byrjendabókina "Allt sem þú vilt vita um þunglyndi", áður en þú tjáir þig frekar um okkur "slefandi" tilfinningalegur dofnu lyfjaæturnar.

Ef þetta sannfærir þig ekki þá mæli ég með því að þú æfir upp hlaupastöðvarnar með garðaprjóni og mætir svo galvösk í maraþonið, í svakagóðu andlegu jafnvægi og búin að finna tilganginn í tilverunni + hafandi eignast trefil fyrir veturinn

Úbbs ... kommentakerfið lætur kommu fylgja slóð (sem gerir hana óvirka) svo ég slæ aftur inn slóðina á monthandavinnusíðuna mína:

http://www.fva.is/harpa/handavinna/index.html

(Ef einhver hefur áhuga á hvað við geðsjúklingarnir ríslum okkur við í köstunum

Anna! Þú talar um fólkið sem "velur að vera á lyfjum" og "fólkið sem vill fara aðrar leiðir" - þeir sem eru raunverulega þunglyndir "velja" ekki að vera á lyfjum, þeir neyðast til þess - jafnvel þótt þeir vilji "fara aðrar leiðir". Sumir - jafnvel margir - þunglyndissjúklingar ná sér upp úr þunglyndinu tímabundið, í lengri eða skemmri tíma, og vissulega eru þeir líka til sem ná sér alveg. Og þegar svartnættið er ekki alsvart draga þeir úr lyfjanotkun og hætta jafnvel alveg. En þegar myrkrið sækir aftur á - það er þá sem lyfin koma aftur í góðar þarfir, og dugar hvorki hekl né hopp. Trúðu mér, sá náni aðstandandi minn sem á við þetta helvíti að stríða er einhver lyfjafælnasta manneskja sem ég þekki og það tók viðkomandi mörg ár að sætta sig við að lyfin væru eina lausnin. Þarna vantaði ekki viljann til að fara aðrar leiðir, og lyfin voru ekki val - heldur ill nauðsyn.
Ekki skal ég gera lítið úr þeim sem líður illa og tekst að ná sér upp úr sinni vanlíðan með atferlis- og samtalsmeðferðum, líkamsrækt og útsaum, látum hvern velja sína leið, svo fremi sem hún virkar fyrir viðkomandi. Þar erum við sammála. Ég held hins vegar að þú ættir að kynna þér kenningar EE og félaga betur, því hún er okkur ósammála um þetta - hún er nefnilega ekki sammála þér um það, að fólk eigi að fá að "velja" lyfin fram yfir hennar náttúrulegu töfralausnir - hjá henni falla allir undir sama hattinn.

ég er nú aðstandandi líka og tel mig vita aðeins hvað ég er að tala um og í langflestum tilfellum eru notuð bæði lyf og samtalsmeðferð.. enda hefur sýnt sig að í tilfellum alvarlegs þunglyndis dugar yfirleitt ekki að nota bara annað.

Þetta með efnafræðilega ójafnvægið er staðreynd og það þarf langoftast að laga með lyfjum, í mislangan tíma þó, og þá er alveg sama hvort efnafræðilega ójafnvægið kom vegna erfða eða slæmra áfalla.

Svona snýr þetta við mér allavega.

Harpa. Ég gef mig ekki út fyrir að vera sálfræðing og ekki er ég geðlæknir, en eins og þú hef ég lesið mikið um þunglyndi, kvíða, dysfunctional fjölskyldumunstur og hvernig þau ein og sér geta leitt af sér þunglyndi, kvíðaröskun af ýmsum toga, jafnvel alkóhólisma. Mér finnst hinsvegar skrítið að þú skulir gera lítið úr því að ég sé "bara" aðstandandi. Ég hef nefnilega líka upplifað ýmislegt, eins og þú, þó ég sé ekki alkóhólisti eða í AA eða veik af þunglyndi.

Ég þekki fólk sem hefur verið um tíma á geðdeild og hef farið að heimsækja það. Var ein af fáum í vinahópnum sem gerði það. Ekkert undarlegt við hugmyndir mínar um það mál.

Mér finnst líka skrítið að lesa það sem þú skrifar vegna þess að samkvæmt því virðist þú reikna með að allir séu eins og þú. Ég reikna hinsvegar ekki með því. Ég reikna með því að það sé til allskonar fólk sem hefur allskonar kvilla og það eigi að vera allskonar leiðir til að hjálpa því.

Ef þér finnst það þröngsýni, fáfræði, jafnvel heimska - hefurðu allan rétt til að finnast það. Mér finnst það hinsvegar ekki.

Þarf ekki bókasafn, er með mitt eigið einka bókasafn hérna inní herbergi.

"Úbbs ... kommentakerfið lætur kommu fylgja slóð (sem gerir hana óvirka) svo ég slæ aftur inn slóðina á monthandavinnusíðuna mína:"

Tölvur eru þess eðlis að þær gera nákvæmlega það sem þú segir þeim að gera. Kommentakerfið bætir ekki við kommum í slóðir, annars hefðir þú tæplega geta póstað slóðina vandræðalaust þegar þú settir inn komment nr 2

Sjálf hef ég aldrei fundið mig í prjónaskap en þekki konur sem eru eins og þú, algjörar galdrakonur með prjóna. Ég er lærð saumakona, geng þó ekki svo langt að kalla mig sérfræðing en mér þykir handavinnan þín falleg.

Annars held ég að ein vísasta leiðin til að gera sjálfan sig geðveikan sé að festast í að velta fyrir sér tilgangi lífsins og fá svör við spurningum sem engin hefur konkret svör við. Ég trúi að maður eigi bara að reyna að njóta þess að lifa. Á meðan maður er á lífi.
--

Tumi. Elín Ebba er að berjast fyrir fleiri úrræðum en lyfjanotkun. Þetta er eiginlega útgangspunkturinn hjá mér. Fleiri úrræði. Ég er á móti því að hafa eitt ríkis úrræði, ég vil fleiri eins og Elín Ebba. Ég vil meira að segja að ríkið niðurgreiði þessi úrræði líka svo þau verði raunhæfur valkostur fyrir alla. Sue me.
--

Vælan. Í tilfellum alvarlegs þunglyndis koma lyf í góðar þarfir við að koma fólki af stað, eins og ég hef sagt oft áður. En það þarf oft einmitt fleiri úrræði sbr samtalsmeðferð.

það var einmitt það sem ég var að meina.. skildi ekki alveg þessar umræður því ég hef ekkert lesið hér sem mælir gegn lyfjum né samtalsmeðferð, enda yfirleitt bæði notað!

Nákvæmlega

Ég hef þá skoðun að bæði alkóhólismi og þunglyndi séu arfgengir sjúkdómar. Ég valdi sumsé hvorki að verða fyllibytta né geðsjúklingur; þetta voru þau spil sem mér voru gefin í þessu lífi og það er mitt að spila sem best úr þeim. Það þarf náttúrlega að byrja að drekka til að alkóhólismi brjótist fram, honum getur fylgt alkaþunglyndi sem lagast við meðferð og AA-fundasókn. Ég er ekki að tala um svoleiðis bömmer eða netta depurð þegar ég tala um þunglyndi.

Mér finnst hugmyndir Elínar Ebbu alveg út í hött, þ.e.a.s. útgangspunkturinn að sjúklingar hafi val um lyfjagjöf eða ekki. (Sama gildir um hugmyndir Bergþóru Reynisdóttur.) Ég hef enga sérstaka unun af því að raða í mig pillum kvölds og morgna; það er mér hins vegar bráðnauðsynlegt til að geta átt þokkaleg lífsgæði.

Ég fæ styrk og stuðning frá vinkonum, fjölskyldu, vinnufélögum, AA-félögum o.s.fr., kannski mætti telja allt umhverfi mitt þarna með því ég bý úti á landi. En þeir sjúklingar sem ekki hafa slíkan stuðning og ekki hafa lesið sér til eru auðveld fórnarlömb sértrúarfólks á borð við Elínu Ebbu.

Hún er hins vegar ekki eina manneskjan í Hugarafli svo gangið þér vel að hlaupa fyrir það

Var að koma heim úr vinnunni og langar að svara þér en verð að gera það á sunnudaginn því ég er of úrvinda núna og langar frekar að blogga.

Takk fyrir að óska mér góðs gengis. Ég þarf sko á því að halda.