Eins og rotta? Það er ekki tilviljun að mér finnst rottur sætar.

Ég er hinsvegar með "condition". Ég kalla bloggið mitt ravings of a lunatic því ég hef eytt meiri tíma með tunglinu en sólinni. Ég veit því miður ekki hvað það kallast á ensku, Organistinn getur frætt mig um það líklega, en á því ylhýra kallast það "dægurbrengl" (enn eitt snilldar orð á íslensku). Kannski heitir þetta ástand nocturnal á ensku. Ég veit það ekki.

Ég man þegar ég bjó í Engihjallanum. Ég gat ekki sofnað. Mamma hafði keypt gardínur, brúnar með blómamynstri, og ég lá stjörf í efri kojunni (átti tvö rúm en ekkert systkyni) og sá í mynstrinu alls kyns ófreskjur sem ég var viss um að myndu, hvað á hverju, spretta út úr gardínunum og éta mig.

Eina nóttina ákvað ég að það væri þá allt í lagi. Mér væri bara alveg sama þótt grýlulega kellingin í ljósa blóminu kæmi og slátraði mér með augnarráðinu einu saman. Eða illa tennti dvergurinn með skökku húfuna. Þau væru þá allavega búin að put me out of my misery.

Gardínurnar voru ekki byrjunin á þessari nocturnal hegðun og ekki endirinn. Ég hef átt erfitt með að sofna á "réttum" tíma frá því ég man eftir mér. Man eftir því sem fóstrur á þeim tíma kölluðu "hvíld" á dagheimilunum. Ég hataði hvíld. Börnin fóru að sofa og ég fór að telja mínúturnar. Hefði miklu frekar viljað leika mér en mátti það ekki. Var svínbeygð til að liggja vakandi í rúman klukkutíma og hvíla mig. Ekki það... ég var alveg með á hreinu hver var hrifinn af hverjum og hvað væri best að blanda vodkað með. Ég vissi líka hvaða börn voru pirrandi og hver voru minna pirrandi.

Á nóttunni læddist ég um íbúðina í myrkrinu. Stundum fór ég inn til pabba og mömmu og horfði á þau sofa eins og geðsjúklingur í hryllingsmynd. Pabbi sefur með hálf opinn augun. Mér finnst það magnað. Trúði heillengi ekki að hann væri sofandi og veifaði hendinni fyrir framan augun á honum til á tékka á meðvitundarleysi hans. Ég hélt að hann væri kannski eins og ég. Mamma sefur eins og grjót nema ef það er t.d. fluga í herberginu. Þá vaknar hún. Þessvegna læddist ég. Hún gat orðið pirruð ef hún sá að ég var vakandi því það var svo erfitt að vekja mig á morgnanna. Pabbi varð oft pirraður þegar ég vaknaði ekki. Í Engihjalla sat ég stundum á gluggakistunni í herberginu mínu og taldi bíla á meðan ég velti hlutunum fyrir mér. Þá var ég yfirleitt búin að liggja í rúminu til tvö eða þrjú og "reyna" að sofna. Það var ákveðin huggun að sjá einn og einn bíl og vita að maður var ekki aleinn vakandi.

Það var ekki fyrr en ég var orðin unglingur og réði mig á deild á leiksskóla sem ég fattaði hvílík snilld hvíldin er og hvað það er róandi að liggja á dýnu innan um 15 sofandi börn. Fóstrurnar voru rosa glaðar að vera komnar með starfsstúlku sem vildi taka hvíldina á hverjum degi. Þá gátu þær verið í kaffi á meðan. Þær skiptu um skoðun þegar þær komust að því að það var töluvert erfiðara að vekja mig en börnin eftir the designated klukkutíma svefn. Enda mætti ég iðulega ósofin í vinnuna. Stundum leyfðu þær mér bara að sofa. Annaðhvort það eða þær gátu ekki vakið mig.

Í mörg ár leit ég út eins og dópisti á cold turkey vegna þess að ég svaf nánast ekki neitt. Tók svo tarnir og svaf heilu dagana á milli. Lengsta samfellda vökutímabil er hátt á þriðja dag en lengsta samfellda svefntimabilið er rétt undir sólarhring. Ég notaði sígarettur og kók til að halda mér vakandi á daginn sem gerði það svo ennþá erfiðara að sofna á kvöldin. Ég hef ekki tölu á öllu sem ég hef misst af vegna þess að ég svaf yfir mig. Það stendur uppúr þegar ég svaf yfir lokaferðina í unglingavinnunni þegar ég var 13 ára. Ég var búin að hlakka til í margar vikur því ég var svo skotin í strák sem var með mér í vinnuflokk.
Hvað ég grét.

Að sjálfsögðu var þetta ástand mitt greint sem aumingjaskapur mjög snemma af ættingjum og vinum og ég var aumingi allt til tuttugu og eins. Þá átti ég mitt fyrsta barn og hefði, ef marka var ættingja og vini, átt að hætta að vera aumingi. Ég hætti því ekki. Gat ekki sofnað og þar af leiðandi ekki vaknað heldur loksins þegar ég sofnaði.
Góður maður var búin að benda mér á að fara í svefnrannsókn hjá svefnrannsóknardeild Landsspítalans. Ég pantaði tíma en þorði ekki að fara. Ég vildi ekki fá staðfestingu á að ég væri aumingi. Það var skárra að trúa innst inni að ég væri það ekki.

Ég endaði samt í svefnrannsóknun á geðdeild Landspítalans, þegar ég komst í þreytulegt gjaldþrot, og þar komust menn að því að ég var með bilaða lífsklukku. Minn prime time er frá tvö á daginn til sjö á morgnanna. Þegar aðrir eru prógrammeraðir til að vakna er ég prógrammeruð til að sofna. Það eru misjöfn lífsins gæði og musterin sem maður fær úthlutað. Auk þess að þjást af dægurbrengli þjáðist ég líka af vökusvefni sem lýsir sér þannig að viðfangsefnið lítur út fyrir að vera sofandi og er það... en heilinn er vakandi og manneskjan skynjar allt sem gerist í kringum hana. Sem skýrir leiðindarhvíldarstundirnar í leikskólanum. Ég var sofandi.. en samt ekki. Þessi tegund af svefni er ekki mjög endurnærandi.

Í gegnum öll aumingja árin voru ófáir læknar sem vildu skrifa upp á svefnlyf fyrir mig en þar sem ég taldi mig vera aumingja vildi ég ekki slík lyf. Fannst ekki á aumingjaskapinn bætandi. Þeir voru fegnir upp á svefnrannsóknardeild því svefnlyf laga ekki ástand sem þetta. Flestir sem leita á náðir svefnlyfja í þessu ástandi verða eingöngu háðir þeim eftir langvarandi notkun. Svefninn hjá þessu fólki er hinsvegar alveg jafn fucked up og hann væri án þeirra.

Það var rosalega mikill léttir að komast að því að ég var ekki aumingi en allt of seint að fara í MR...

Áður en ég vissi hvað var að mér reyndi ég að laga svefninn með því að halda mér vakandi eina nótt og einn dag og fara þá að sofa í þeirri von að ég myndi vakna morguninn eftir. Hjá svefnlæknunum komst ég að því að slík endurstilling virkar ekki því maður er bara of þreyttur til að vakna næsta dag. Til að endurstilla svefninn succesfully þarf maður að seinka sér um tvo til þrjá tíma á hverjum degi og sofa alveg þangað til maður vaknar (því maður er víst með rosalega mikla uppsafnaða þreytu þegar maður sefur svona óreglulega) og þegar kemur að því að maður sefur frá 11 á kvöldin til 8 á morgnanna á maður að reyna að halda því. Virkar töluvert betur en hitt. Einföld lausn á þessu skemmtilega vandamáli er hinsvegar að flytja til Ástralíu.

Ég hef náð þónokkuð góðum árangri með að "endurstilla" svefninn en dett stundum í að vaka á nóttunni... gleymi mér... því ég er, after all, nocturnal eins og rotturnar í Reykjavík.

| anna | 11:08 |

comments

Mjög áhugavert, er trúlega með snert af því sama, er búin að vera með brenglaðan svefn síðan ég var krakki, en aldrei heyrt um þessa útskýringu á þessu vandamáli. Takk fyrir að blogga um þetta. gua sem alltaf les bloggið þitt.

Nr. 1 | posted by: gua | 6.07.2003 | 13:33:10 | [+] |

Ekkert að þakka.

Gangi þér vel í svefnrannsóknunum. Það er yndislegt fólk sem vinnur þarna. Mér fannst erfiðast að þurfa að sofa upp á deild með alls kyns nema tengda við hausinn. Hvað ég myndi ekki gefa fyrir mynd af mér með rauða, græna, bláa og gula víra út úr hausnum alla tengda við lítið tæki sem á að nema heilastarfsemina þegar ég sef.

Endaði með því að ég var send heim með vírana og tækið. Ég sofnaði ekki uppfrá.

Nr. 2 | posted by: anna | 6.07.2003 | 13:49:34 | [+] |

Afar athyglisvert vandamál.

Þegar ég var krakki sá ég enga ástæðu til að vera alltaf að breyta um ástand vökulega séð. Ef ég var vaknaður sá ég ekki neina skynsamlega ástæðu til að fara að sofa og ef ég var sofnaður enn minni ástæðu til að vakna.

Á unglingsárunum svaf ég, eftir á að hyggja, sennilega frekar lítið. Ég hafði það fyrir sið í mörg ár að lesa eins og eina skáldsögu áður en ég fór að sofa. Þótt ég sé fljótur að lesa þá þýddi þetta að ég fór ekki að sofa fyrr en síðla nætur, en maður fékk nú ekkert að sofa út í sveitinni þannig að ég hef verið að sofa svona 4-5 tíma á nóttu í mörg ár.

Hélt því svo áfram eftir að ég fór að vinna að fara seint að sofa, ekki alveg eins seint og í gamla daga þegar ég las hvað mest á nóttunni en samt seint.

En eftir að ég byrjaði á gamalsaldri í háskóla er ég farinn að fara mun fyrr að sofa, meðan ég er í skólanum, það er ekki ómögulegt að vera illa sofinn í fyrirlestrum. Það er tekur nefnilega talsvert á að hugsa. Mæli með háskólanámi til þess að leiðrétta áunnar svefnbrenglanir, geri þó ekki ráð fyrir að það geti lagað vitlausar lífsklukkur.

Auðvitað eru sumir, háskólanemar sem og aðrir, sem halda því fram að þeim gangi best að vinna á nóttunni, en ég held að í flestum tilfellum séu þeir að blekkja sjálfa sig. Venjulegt fólk, með rétta lífsklukku, afkastar mun meira á daginn en nóttunni.

Nr. 3 | posted by: beggi dot com | 6.07.2003 | 22:50:51 | [+] |

Anna:

Þetta er mögnuð lýsing hjá þér. Og mikið var ég ánægður að heyra að þú lést ekki plata einhverjum lyfjum inná þig. Ráðin sem þú hefur fengið eru góð.

Ég kannast vel við þetta fyrirbæri. Reyndar sjálfur með afbrigði af þessu vandamáli því það er ekki bara að minn optimal tími sé á nóttinni, heldur líka að mín klukka er sett á meira en 24 tíma. Þannig, ef ég er ekki bundinn af vinnu, þá fer ég alltaf seinna og seinna að sofa og vakna seinna og seinna með hverjum deginum. Hef þó aldrei verið nægilega lengi frá vinnu til að vera kominn aftur á "dagtíma".

En það er hægt að hafa mörg verri vandamál og með aldrinum þá hefur mér tekist láta þetta ekki hafa nein áhrif á störf mín. (sem virðist passa við þína lýsingu) Grunar reyndar að það sé með mig eins og marga aðra sem hafa þennan eiginleika, að við löðumst að störfum sem gefa ákveðinn frjálsleika með vinnutíma. Tók eftir því í netskáldsögunni hans Guðbergs að hann er mikið að skrifa eftir miðnætti.

Hef ekki spáð í Íslendingasögurnar, en frummynd Organistans er kannski fyrsti landinn með vel lýst tilfelli af dægurbrengl:

"Er hann nú orðinn organisti líka? sagði doktor Búi Árland. Já því þá ekki. Hann var lángt á undan okkur hinum; svo lángt að hann vandi sig á að sofa á daginn til þess að þurfa ekki að horfa uppá þetta heimska glæpafélag.
Hann ræktar blóm, sagði ég (Ugla)."

Enda var auglýsingin hans: "Frumatriði í organslætti eftir tíu á kvöldin".

Nocturnal vísar til þeirra sem vaka og vinna á nóttinni og sofa á daginn, sem gildir um rodents eins og rottur.

Sá að Tóti er hættur að blogga í bili. Skilaðu kveðju til hans frá Organistanum.

Nr. 4 | posted by: organistinn | 6.07.2003 | 23:35:20 | [+] |

Verð að segja að það er skárra að hafa of marga klukkutíma í sólarhring en of fáa eins og sumir. Mig minnir að mín "dægursveifla" væru 25 - 26 tímar og það eru ekki það mikil frávik að ég finni fyrir því. Hvað er eiginlega "þinn sólarhringur" langur?

Ég veit hvað Nocturnal er og ég er nocturnal. Var nocturnal. (ég fékk frjálsa mætingu í Iðnskólanum og lærði á nóttunni megnið af námi mínu þar) Það er rosalega erfitt að breyta sjálfsmyndinni en ég er að vinna í því smátt og smátt. Það er líka erfitt að segja skilið við næturdýrið í sér. Ég er orðin eins og vampírurnar. Mér finnst nóttin svo falleg. Reyndar var mér að detta í hug snilldar nafn á bloggið mitt: "anna.is. Where the sun don't shine"

Að vinna á nóttunni er í raun og veru dásamlegt. Það hringir engin í þig að trufla þig og engin droppar í heimsókn. Ég kom rosalega miklu af sjónvarpsglápi í verk. hehehe og saumaði heilan helling.

Tóti er komin í frí hjá Fréttablaðinu. Ég sá hann ekki minnast á að hann væri hættur að blogga.

Nr. 5 | posted by: anna | 6.07.2003 | 23:58:33 | [+] |

Sennilega ert þú með þetta á verra stigi en ég.

Ef þinn fasi er 25 - 26 klst þá gæti það spilað hlutverk í þínu vandamáli/eiginleika. Ég veit ekki hvað minn fasi er langur enda hef ég aðeins borið þennan eiginleika upp við kunningja mína, sem hafa greint mig svona "from the hip".

Ég er vel þekktur fyrir að vinna á nóttinni og oft er Organistahúsið eina húsið í hverfinu með ljós seint á kvöldin og nóttinni. A.m.k. eitt, ef ekki tvö, af börnunum mínum haga sér líka svona þannig að etv er þetta ættgengt.

Sammála þér að nóttin er besti tíminn til að vinna og þetta er aðeins vandmál vegna þess að maður þarf að hitta fólk og mæta í vinnuna á daginn. Þetta virðist lagast með aldrinum og síðan er sennilega gott ráð að fá sér vinnu sem gefur tiltölulega frjálsan vinnutíma.

Satt að segja hef ég aldrei litið á þetta sem "sjúkdóm". Frekar hegðurnarvandamál sem ég yrði að díla við. Hins vegar er engin spurning að þetta vandamál getur fellt fólk út úr skólum og komið í veg fyrir að það haldi vinnu.

Nr. 6 | posted by: organistinn | 7.07.2003 | 0:21:30 | [+] |

Ég veit ekki heldur hvað á að kalla þetta en eitt er víst. Ef þú er illa haldin af svona svefn óreglu þá fúnkerar þú ekki í þjóðfélaginu. Nema að þú eigir fullt af peningum og þurfir ekki að vinna.

Það hefði engu máli skipt hvort ég var að vinna á nóttunni eða daginn. Ég var farin að kvíða svo fyrir því að sofa yfir mig að ég gat ekki sofnað fyrr en ég bókstaflega örmagnaðist úr þreytu.

Ljósið í glugganum hjá mér er oftast eina ljósið í húsunum í kring á nóttunni og stundum þegar ég ligg uppí rúmi tel ég bílana sem keyra Hofsvallagötuna. Old habits die hard

Nr. 7 | posted by: anna | 7.07.2003 | 1:07:24 | [+] |

Þú ættir að senda svefnlæknunum Nocturnal bloggið þitt. Það er svo vel skrifað að það ætti heima í kennslubók um efnið.

Nr. 8 | posted by: organistinn | 7.07.2003 | 3:20:13 | [+] |